STYL

Wpisy terminu w różnych słownikach wraz z komentarzami.

Słownik Terminów Encyklopedycznych - zawartość - opis hasła STYL

Wg Słownika Terminów Plastycznych (1974): (...) 1. stały zespół cech i stosunków formalnych, występujący w dziele określonego artysty (styl indywidualny, do XVII wieku nazywany → manierą); 2. - takiż zespół cech charakterystycznych dla jakiegoś okresu hustorycznego. Jest to wówczas zjawisko z dziedziny kultury, będące wyrazem określonej sytuacji ideowej danego czasu i obszaru. W obrębie każdego stylu, oprócz pewnej liczby elementów podobnych, występuje także pewna liczba elementów różniących się. Termin styl, zapożyczony z retoryki i literatury, został wprowadzony do teorii plastyki w końcu XVI wieku (Gian Paolo Lomazzo), najpierw na określenie maniery indywidualnej; w nowym znaczeniu rozpowszechnił się od 2 połowy XVII wieku. Z biegiem czasu odkryto stałe powiązania między stylem a wątkami tematycznymi i treściowymi, pojawiającymi się w jego obrębie, co doprowadziło do sprecyzowania pojęcia → struktury  dzieła sztuki. (...) 3. norma poprawności i doskonałości dzieła.

Wg Guillaume Janneau Encyklpedii Sztuki Dekoracyjnej (1978): (...) zespół oryginalnych cech, na podstawie których wyróżnia się dzieła pojedynczego artysty, grupy lub epoki. Styl różni się od maniery swym naturalnym charakterem.(...)

Wg  Słownika Terminów literackich (1998): Styl (łacińskie stilus = dosłownie "rylec" (...) - sposób kształtowania wypowiedzi polegający na określonym wyborze, interpretacji i konstrukcji materiału językowego - ze względu na cel przyświecający mówiącemu. Przy szerokim rozumieniu tej kategorii  styl jest właściwy wszelkim przekazom werbalnym, ponieważ każda inicjatywa wypowiedzeniotwórcza wiąże się z nastawieniem na jakiś cel i nastawienie to decyduje, (...), o sposobie posługiwania się przez mówiącego lub piszącego środkami, jakich dostarcza mu system danego języka. W ściślejszym jednak rozumieniu styl to takie celowe ukształtowanie wypowiedzi, które charakteryzuje się bądź indywidualną wyrazistością i odrębnością na tle wypowiedzi zbudowanych w sposób standardowy ("nienacechowanych"), zgodnych zwłaszcza z przeciętnymi normami → języka literackiego, bądź też przeciwnie - odpowiedniością względem → norm stylistycznych realizowanych przez jakąś grupę wypowiedzi. W pierwszym wypadku mamy do czynienia ze stylem indywidualnym, w drugim ze stylem typowym.(...)

Źródło definicji (papierowe): Krystyna Zwolińska, Zdzisław Malicki, Słownik Terminów Plastycznych, Warszawa: WP,1974, s.288. , Źródło definicji (papierowe): Guillaume Janneau, Encyklpedia Sztuki Dekoracyjnej, Warszawa: WAIF, 1978, s.263. , Źródło definicji (papierowe): Janusz Sławiński (red.), Słownik Terminów Literackich, Ossolineum 1998, ss. 532-533.
Podobne terminy (linki wewnętrzne):
Hasło wprowadził(a): Barbara Fatyga

Słownik Teorii i Metodologii Badań Kultury - zawartość - opis hasła STYL

Wg Agostina Mascardi (1636, 2009): "Gdy porównuje się charakter ze stylem, ten związany jest z naturą i talentem, tamten wynika ze sztuki i studiów."

Wg Heinricha Wölflina (1915, 2006): "Trzema przykładami - stylu indywidualnego, stylu narodowego i stylu epoki - zilustrowaliśmy zatem cele historii sztuki, która przede wszystkim ujmuje styl jako wyraz nastroju epoki i narodu oraz jako wyraz osobistego temperamentu. Jest oczywiste, że tym samym nie poruszono jeszcze zagadnienia artystycznej oceny zjawiska sztuki: sam temperament nie jest w stanie powołać do życia dzieła sztuki, jest jednak motorem umożliwiającym określenie rzeczowej strony stylu, a także w szerokim sensie tym, przez co wyraża się specyficzny ideał piękna (szczegółu i całości)."

Wg Meyera Schapiro (1953): "Styl jest przede wszystkim systemem form, posiadających jakości i ekspresję obarczoną znaczeniem, przez które ujawnia osobowość artysty i szeroki światopogląd grupy. Jest on także środkiem przekazującym ekspresję w obrębie grupy, komunikującym i utrwalającym pewne wartości życia religijnego, społecznego i moralnego przez emocjonalną sugestywność form (...) Dla syntetyzującego historyka kultury lub filozofa historii styl jest manifestacją kultury jako całości, widomym znakiem jej jedności."

Wg Jana Białostockiego (1980): "W potocznie przez historyków sztuki używanym pojęciu stylu tkwią przynajmniej trzy odcienie znaczenia nakładające się na siebie i wzajemnie warunkujące, a wynikające z historycznego rodowodu nawarstwiających się znaczeń. (...) po pierwsze - styl rozumiany jako norma poprawności lub doskonałości; po drugie - styl rozumiany jako znak lub modus, tonacja; i po trzecie - styl rozumiany jako wyraz lub symptom. Normatywna teoria stylu datuje się od czasów starożytnych i wywodzi się z teorii literatury. Teoria stylu jako znaku, czyli teoria modalna wywodzi się ze starożytnej retoryki i wiąże się z humanistyczną teorią sztuki. Ekspresyjna lub symptomatyczna teoria stylu ukształtowała się w XVIII i XIX wieku. Wywodzi się z filozofii Oświecenia i Romantyzmu."

Wg Umberto Eco (1990): "Proces formowania i osobowość formatora zbiegają się w obiektywnej tkance dzieła tylko jako styl. Styl jest <sposobem formowania>, osobistym, niepowtarzalnym, charakterystycznym; jest rozpoznawalnym śladem, który pozostawia osoba; zbiega się on ze sposobem, w jaki dzieło zostało uformowane. Osoba zatem formuje się w dziele: zrozumieć dzieło oznacza posiąść osobę twórcy, który uczynił z siebie przedmiot fizyczny."

Źródło definicji (papierowe): Agostino Mascardi, Dell' arte historica, Roma 1636; cyt. za: Jan Białostocki, O dawnej sztuce, jej historii i teorii, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2009, s.25. , Źródło definicji (papierowe): Heinrich Wölflin, Podstawowe pojęcia historii sztuki.Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2006, s.15. , Źródło definicji (papierowe): Meyer Schapiro, Style, (w:) Alfred L. Kroeber (ed.), Anthropology Today. Am Encyclopedic Inventory,Chicago: University of Chicago Press, 1953, pp.287-312. , Źródło definicji (papierowe): Jan Białostocki,Historia sztuki wśród nauk humanistycznych, Ossolineum 1980, ss. 41-42. , Źródło definicji (papierowe): Umberto Eco, Sztuka, Kraków: Wyd. M, 2007 lub 2008 (na stronach nieliczbowanych podano 2 daty), s.27.
Podobne terminy (linki wewnętrzne):
Hasło wprowadził(a): Barbara Fatyga

Słownik Inspiracji - zawartość - opis hasła STYL

„Styl to zasada decyzji w dziele sztuki, podpis woli artysty. I podobnie jak ludzka wola jest zdolna do przyjmowania nieokreślonej liczby postaw, tak nieokreślona jest liczba możliwych stylów w dziełach sztuki”. 

Źródło definicji (papierowe): Susan Sontag, O stylu, tłum. Anna Skucińska (w:) Tejże, Przeciw interpretacji i inne eseje, Kraków: Karakter, 2012, ss. 50-51.
Podobne terminy (linki wewnętrzne):
Hasło wprowadził(a): Anastazja Dwulit