O WIELOŹRÓDŁOWYM SŁOWNIKU KULTURY

JAK SIĘ POSŁUGIWAĆ SŁOWNIKIEM
Słownikiem można się posługiwać na  2 sposoby:
1) proszę wejść do bocznej zakładki "Wszystkie hasła"; po kilknięciu w wybraną literę rozwija się lista haseł na tę literę; przeglądając tę listę można zobaczyć czy i jak dane hasło jest opisane; kilkając w wybrany wyraz otrzyma się informację, w których szczegółowych słownikach hasło jest już zamieszczone; można je obejrzeć rozwijając (kolejnym kliknięciem) hasło w poszczególnych słownikach;
2)  jeżeli poszukujecie Państwo haseł z konkretnego słownika - proszę kliknąć w zakładkę tego właśnie słownika; rozwinie się  alfabet i lista haseł; po kliknięciu w poszukiwany wyraz otworzy się jego definicja (lub definicje) zebrane w tym słowniku.
Pod każdym hasłem jest łatwe przejście, umożliwiające sprawdzenie do jakich jeszcze słowników konkretne hasło  jest wprowadzone.
UWAGA: jeśli  potrzebnego Państwu hasła jeszcze nie ma w żadnym ze słowników szczegółowych  - prosimy się z nami skontaktować; postaramy się jak najszybciej je wprowadzić.

Poniżej opisujemy funkcje, ideę i budowę  Wieloźródłowego Słownika Kultury.


FUNKCJE SŁOWNIKA

Słownik funkcjonuje na kilka sposobów:

- może być wykorzystywany jako OSOBNE ŹRÓDŁO WIEDZY o kulturze, stale uzupełnianej i aktualizowanej;

- hasła są linkowane do SKRÓCONYCH OPISÓW DANYCH umieszczanych na MOJEJ POLIS; po najechaniu kursorem na podświetlony fragment opisu danych system przenosi Użytkownika do Słownika, wyświetlając definicję, co wybitnie ułatwia zrozumienie  z jakimi danymi Użytkownik ma do czynienia i jakie są ich ograniczenia;

- hasła są też linkowane do innych części naszego portalu; po najechaniu kursorem na podświetlony fragment tekstu można szybko sprawdzić jak według podanej definicji należy ROZUMIEĆ KONKRETNE POJĘCIE występujące akurat w tekście.

POMYSŁ

Wieloźródłowego Słownika Kultury (autorstwa Barbary Fatygi) narodził się w 2010 roku dla wygody PT Użytkowników portalu OŻK i z potrzeby zebrania w jednym miejscu  wielu, różnych,  przydatnych informacji dotyczących jednego hasła. Obecny układ Słownika nie powstał od razu lecz  jest wynikiem wielomiesięcznej pracy całego zespołu Węzła Centralnego OŻK-SB. Opłacało się to, bowiem Słownik okazał się szybko "drugim sercem" (po systemie prezentacji danych MOJEJ POLIS) całego portalu wiedzy OŻK. Nasz Słownik nie respektuje podziałów dyscyplinowych i subdyscyplinowych w humanistyce i naukach społecznych (te drugie uważamy zresztą za część humanistyki) dlatego, że podstawą jego konstrukcji jest punkt widzenia użytkownika kultury i jej badacza. A praca nad nim zczęła się od pomysłu linkowania definicji pojęć do opisów danych GUS. 

PRZYKŁAD

Gdy GUS podaje dane  o "widzach kinowych" każdy kto nie zna specyfiki języka tej instytucji może myśleć, że policzono tu LUDZI, którzy chodzą w Polsce do kina, tymczasem policzono tylko  LICZBĘ WIZYT w kinach. (O tym ILU ludzi chodzi w Polsce do kina z takich danych nic nie wiadomo). Stąd potrzeba wyjaśnienia, co naprawdę znaczy w tym wypadku sformułowanie "liczba widzów" - otóż oznacza ono "frekwencję wizyt w kinach" -  por. też:  hasło frekwencja. No a skoro trzeba wyjaśniać pojęcia GUS, to dlaczego nie dołożyć do tego definicji pojęć encyklopedycznych albo prawnych, itd., tak aby powstała swoista "pigułka wiedzy" na temat sposobów rozumienia danego hasła?

BUDOWA SŁOWNIKA

 Obecnie Słownik jest budowany wspólnie przez całą Sieć Badawczą.  Zawiera przede wszystkim hasła przydatne do uczestnictwa w szroko rozumianej (żywej) kulturze;  co istotne, Z WYŁĄCZENIEM HASEŁ OSOBOWYCH. Tak więc  nie ma tu  biograficznych portretów twórców, znanych ludzi kultury, itd.

Do KAŻDEGO HASŁA  podajemy dokładny adres bibliograficzny lub link do źródła internetowego:

- w ujęciu ENCYKLOPEDYCZNYM (autorytatywnym źródłem haseł są Wielkie Encyklopedie PWN - wersje tzw. papierowe oraz różne encyklopedie i słowniki tematyczne);  gromadzimy tu encyklopedyczną wiedzę o kulturze - jest to jeden z najszerszych zakresowo słowników składających się na Wieloźródłowy Słownik Kultury;

- w ujęciu  ANTROPOLOGII I SOCJOLOGII KULTURY  (źródłem - o ile takie istnieje dla danego pojęcia - są naukowe publikacje uznanych autorów teorii kultury zarówno  klasycznych, jak i współczesnych, głównie socjologów i antropologów, ale też przedstawicieli innych dyscyplin i subdyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, o ile ich pojęcia i ich definicje są w socjologii i antropologii wykorzystywane); ten szczegółowy słownik pokazuje przy okazji gdzie i jak wiedza o kulturze musi przekraczać granice dyscyplin naukowych;

- w ujęciu TEORII I METODOLOGII BADAŃ KULTURY (źródłem są prace autorów polskich i zagranicznych  oparte na badaniach empirycznych); w tym słowniku pokazujemy, które pojęcia i ich definicje dobrze "pracują" jako pojęcia stosowane w badaniach i tzw. definicje operacyjne; słownik nie respektuje granic  pomiędzy dyscyplinami;

- w ujęciu WIKIPEDII ( źródłem są zadowalające merytorycznie odpowiedniki naszych haseł nie tylko edycji polskiej, ale również francuskojęzycznej i hiszpańskojęzycznej); w tym słowniku rejestrujemy też co pewien czas zmiany wynikające z charakteru Wikipedii (zmiany takie staramy się do tej encyklopedii także sami wprowadzać); zmianę symbolizuje wpis: "Stan na... (tu data);

 w ujęciu PRAWNYM (źródłem są odniesienia i/lub definicje prawne czerpane przede wszystkim z ustaw, z czym  zresztą nie jest najlepiej - stąd część definicji prawnych musieliśmy dosyć mozolnie rekonstruować ; staramy się też  rejestrować zmiany  rozumienia prawnego danego hasła, o ile się takie pojawią); por. też zakładkę PRAWO KULTURY.

- w ujęciu TEORII ŻYWEJ KULTURY (źródłem są nasze, autorskie definicje,  o ile budowa danego hasła ma sens - nie każde pojęcie obecne w innych słownikach warto definiować i tutaj);

- w ujęciu GUS  (źródłem jest Słownik Pojęć tej instytucji i wyjaśnienia dotyczące sensu pojęć zamieszczane w Formularzach  GUS - oba dostępne on-line oraz wydawnictwa papierowe). Dodatkowo rejestrujemy zmiany definicji wprowadzane przez GUS. Jest to pomocne przy korzystaniu z danych statystyki publicznej, ponieważ ich sens w ogóle nie jest oczywisty, a ponadto ostatnio często się zmienia: to co dane pojęcie znaczyło dajmy na to w 1999 roku nie musi się odnosić do danych z 2012 roku, więc warto kliknąć i sprawdzić);

- w ujęciu REGIONALNYM (definicje podajemy o ile rozumienie hasła jest różne w  różnych regionach Polski oraz w sytuacji, gdy pewne hasła są charakterystyczne tylko dla danego regionu, a także, gdy pewne  ogólnie używane terminy zostały wyraziście, poprawnie i ciekawie zdefiniowane przez praktyków i badaczy z danego terenu - por. np.: hasło animacja kultury);

- swoistym bonusem jest  SŁOWNIK POJĘĆ INSPIRUJĄCYCH czyli zbiór aforyzmów, bon mot'ów, cytatów, facecji , anegdot, fragmentów literackich lub naukowych, które mogą stanowić INSPIRACJĘ i pomoc w rozumieniu hasła;

-  dodatkowo - po kliknięciu w  KOMENTARZ  można zobaczyć krótki opis i ocenę różnic i podobieństw w ujęciu danego hasła przez wszystkie  źródła, które je zamieściły.

Barbara Fatyga