O projekcie

CZYM JEST OBSERWATORIUM ŻYWEJ KULTURY-SIEĆ BADAWCZA

OŻK-SB to PORTAL WIEDZY o  kulturze  współczesnej,  głównie polskiej,  o jej przeszłości, kontekstach i związkach z kulturą europejską i światową. Powstał z inspiracji Przemysława Zielińskiego, a rozwija się dzięki życzliwemu wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Pana Bohdana Zdrojewskiego.

Portal jest współtworzony  przez  Sieć Badawczą składającą się ze współpracujących ze sobą Zespołów Merytorycznych (zwanych Węzłami - Centralnym i Regionalnymi) oraz  Partnerów naszych projektów. Docelowo  Sieć ma się składać z co najmniej 16 Węzłów Regionalnych i  z innych współdziałających podmiotów.

Portal wiedzy składa się z kilku części krótko scharakteryzowanych poniżej - wedle ich ważności w projekcie. 

1) REPOZYTORIUM DANYCH I WSKAŹNIKÓW STANU KULTURY - umieszczone na Mojej Polis i zagnieżdżone u nas - to jedna z dwóch głównych części portalu. Zawiera obszerne zbiory dostępnych danych wojewódzkich,  powiatowych i z poziomu gmin, zwizualizowane  na mapch, wykresach i arkuszach kalkulacyjnych EXCEL. Są one corocznie (od roku 1999) uzupełniane i poszerzane dzięki bazom danych, które tworzymy. 

2) WIELOŹRÓDŁOWY SŁOWNIK KULTURY - druga główna część portalu; Słownik jest tworzony po to by pomóc PT Użytkownikom prawidłowo rozumieć sens zgromadzonych danych i poszerzać wiedzę, najważniejsze terminy (hasła) są linkowane do skróconych opisów danych w  Mojej Polis.

3) ARCHIWUM - wbrew nazwie - jest to trzecia najważniejsza część portalu, bowiem publikujemy tu (na licencjach CC) METODOLOGIĘ wytworzoną przez Sieć Badawczą  oraz przedstawiamy raporty, ekspertyzy i ważne teksty napisane przez członków  Zespołów Merytorycznych (Węzłów).

4) PEŁNE OPISY WSKAŹNIKÓW -  to zbiór komentarzy do danych i wskaźników; zawiera  mini-raporty opisujące  zbierane i wytwarzane dane. Pokazujemy tu  jak można interpretować dane i wskaźniki.

5) PRAWO KULTURY - strona  porządkująca wiedzę prawną na temat zagadnień związanych z kulturą, w tym: przepisy, rozporządzenia, ustawy itd. Zbiór aktualizowanych linków uzupełniliśmy o tekst wyjaśniający znaczenie najważniejszych pojęć.

6) BIBLIOTEKA OŻK-SB - tworzona jest w dwóch wersjach: elektronicznej i "papierowej"; polecamy zwłaszcza wersję elektroniczną, która dzięki wyszukiwarce pomaga odnaleźć teksty teoretyczne, metodologiczne  bądź wyniki badań w wolnym dostępie - w tym uporządkowane wg klucza tematycznego komunikaty  firm badawczych, takich jak CBOS i TNS OBOP; wersja papierowa to  rodzaj katalogu bibliotecznego z adresami bibliograficznymi książek i artykułów.

7) LISTA EKSPERTÓW polecanych przez OŻK-SB - ma pomagać w  poszukiwaniach specjalistów do realizacji projektów dotyczących kultury, w tym sporządzania diagnoz, ekspertyz i ewaluacji oraz pomocy w realizacji badań.  Staraliśmy się czytelnie uporządkować listę wg województw i kompetencji  poszczególnych Ekspertów. UWAGA: strona ma wyłącznie wartość informacyjną - nie możemy, niestety, brać odpowiedzialności za to, iż konkretny ekspert, do którego się Państwo zwrócicie, będzie miał czas i możliwości udzielenia pomocy.

8) PODSTRONY WĘZŁÓW REGIONALNYCH - każdy  Węzeł Regionalny naszej Sieci Badawczej ma swoją podstronę zorganizowaną w sposób powtarzającyw skali wojewódzkiej układ całego portalu; z własną Mini Moją Polis, na której  mają być prezentowane m.in. regionalne bazy danych.

Pozostałe części informują pokrótce:

9) CO BADAMY - czym jest koncepcja żywej kultury.

10) JAK BADAMY - o przyjętej perspektywie metodologicznej, sposobach i metodach naszej pracy.

11) PROJEKTY - o realizowanych w kolejnych latach projektach.

12) PARTNERZY - o Partnerach, którzy pomagają nam prowadzić portal i realizują z nami poszczególne projekty.

13) KONTAKT -   zawiera najważniejsze dane adresowe i informacje jak się z nami kontaktować.

14) SIEĆ BADAWCZA - przedstawia składy osobowe poszczególnych Zespołów Merytorycznych (Węzłów).

PARĘ FAKTÓW Z HISTORII PROJEKTU

ROK 2009

Pomysł na stworzenie Obserwatorium Kultury narodził się w Departamencie Strategii i Analiz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2009 roku. Był wynikiem rozmów Przemysława Zielińskiego i Joanny Szwajcowskiej z kierownikiem Zakładu Metod Badania Kultury Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego – dr hab., prof. UW Barbarą Fatygą i jej współpracownikami: dr Albertem Hupą, dr Magdaleną Dudkiewicz, dr Markiem Kłosińskim oraz doktorantką - mgr Katarzyną Kalinowską. Bardzo szybko powstał zarys koncepcji oraz pojawili się nasi główni partnerzy: twórcy systemu Moja Polis – Kuba Wygnański i Jan Herbst ze Stowarzyszenia Klon/Jawor.

LATA 2010-2012

W latach 2010-2012 organizacyjnym partnerem projektu było Narodowe Centrum Kultury; tu nieocenioną pomoc otrzymywaliśmy od Pani Anny Ciecierskiej. W tym okresie skonkretyzowały się nie tylko pomysły jak badać kulturę współczesną, ale i jak ją przedstawiać w portalu Obserwatorium Żywej Kultury. Pojawiło się „drugie serce” naszego systemu wiedzy, czyli Wieloźródłowy Słownik Kultury (pomysł autorstwa Barbary Fatygi). Postanowiliśmy też stworzyć Bibliotekę OŻK i Listę Polecanych Ekspertów oraz Sieć Badawczą. Cały czas zmieniał się Zespół i powiększało się grono naszych Sojuszników. Do Zespołu dołączyli na dłużej: mgr Ludwika Malarska z Wrocławia, mgr Bogna Kietlińska, mgr Eliza Gryszko, mgr Paweł Misiak, dr Paweł Tomanek, dr Mariusz Piotrowski i mgr Piotr Michalski. (por.: obecny skład Zespołu tzw. Węzła Centralnego). OŻK współpracowało też z Departamentem Mecenatu Państwa MKiDN – dużą życzliwość i wsparcie okazywała nam Dyrektor DMP – Pani dr Zina Jarmoszuk. Zainteresowanie projektem wielokrotnie sygnalizował Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Pan Bogdan Zdrojewski. Niestety, w 2012 roku działający system OŻK, zaprezentowany w 12 stycznia w całej okazałości  Ministrowi Kultury i około 300 uczestnikom seminarium "Kultura i Rozwój" w Collegium Civitas, uległ zniszczeniu, po dwóch kolejnych poważnym awariach serwera NCK (w kwietniu i w czerwcu), w wyniku których znikło 3/4 umieszczonych tam treści. Projekt w okrojonej wersji został  zarchiwizowany.

LATA 2012-2013

Po zakończeniu współpracy z NCK na przełomie lat 2012/2013 dawny Zespół Merytoryczny OŻK założył Fundację Obserwatorium Żywej Kultury – Sieć Badawczą i postanowił odbudować projekt w nowej formule, właśnie jako sieć skupiającą badaczy kultury. Jako pierwsi dołączyli do nas Partnerzy z Olsztyna – samorządowa instytucja kultury Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych, następnie Instytut Kultury Miejskiej z Gdańska i Fundacja SocLab z Białegostoku. Od roku 2013 zatem pisząc MY mamy najczęściej na myśli  Sieć Badawczą, która docelowo ma się składać z 16 podmiotów wojewódzkich (tzw. Węzłów Regionalnych), Węzła Centralnego (czyli pierwszego Zespołu Merytorycznego OŻK) oraz z innych partnerów. Jako Fundacja OŻK-SB zawarliśmy w 2013 roku nowe porozumienie o współpracy ze Stowarzyszeniem Klon/Jawor (eo ipso i z Moją Polis) oraz porozumienie o współpracy z Fundacją Orange, która  na początku naszej działalności życzliwie nas wsparła, również finansowo. Warto wspomnieć, że mimo opisanych trudności w roku 2012 nie zaprzestaliśmy pracy badawczej. W różnych konfiguracjach zrealizowaliśmy  3 duże projekty (poświęcone: kulturze ludowej, młodzieży wiejskiej i pracownikom socjalnym oraz zdiagnozowaniu stanu kultury na Warmii i Mazurach). Podczas regularnych spotkań seminaryjnych podtrzymaliśmy też tempo prac  badawczych nad projektami "Mapa Wiedzy i Niewiedzy" oraz "Kalendarz Kultury".  Jako Sieć złożyliśmy w 2012 roku wniosek do konkursu grantowego w MKiDN i otrzymaliśmy dotację na dalszą działalność mającą na celu uruchomienie niniejszego portalu i rozwój gromadzonych w nim zasobów wiedzy (tym razem nie tylko ogólnopolskich, ale i regionalnych). Drugi grant otrzymaliśmy jako Fundacja - na stworzenie narzędzi do autoewaluacji programów dofinansowywania kultury.

 ROK 2014

W tym roku kontynuujemy projekt budowy  portalu i Sieci oraz  projekt autoewaluacji  Programów Ministra. W maju  br.  zakończymy realizację projektu z Muzeum Tatrzańskim i Fundacją "Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości" polegającego na zorganizowaniu konferencji  badaczy akademickich, twórców, działaczy i samorządowców, a poświęconej  problematyce współczesnej kultury ludowej i połączonej z promocją książki pod red. Barbary Fatygi i Ryszarda Michalskiego pt. "Kultura ludowa: teorie, praktyki, polityki". (Konferencja - sądząc z głosów Uczestników - udała się nad wyraz).  Rozpoczęliśmy też realizację projektu "GIS-kultura", który koordynuje dr Mariusz Piotrowski we współpracy z zespołem prof. Roberta Olszewskiego z Politechniki Warszawskiej i Fundacją ePaństwo,  a dotyczącego infrastruktury żywej kultury. Jest to kolejny grant Ministerstwa Kultury, który będziemy realizować w latach 2014-2016. Zgłaszają się do nas nowi partnerzy. Mamy też kilka pomysłów na nowe treści w portalu, które sukcesywnie będziemy realizować.

Barbara Fatyga