PERSONIFIKACJA

Wpisy terminu w różnych słownikach wraz z komentarzami.

Słownik Terminów Encyklopedycznych - zawartość - opis hasła PERSONIFIKACJA

1) Wg Słownika terminologicznego sztuk pięknych: "w sztukach plastycznych przedstawienie w postaci ludzkiej, zaopatrzonej w atrybuty, pojęć abstrakcyjnych: Eklezja i Synagoga, cnoty i grzechy, sztuki wyzwolone, cztery żywioły, pory roku, pokój, sprawiedliwość, miłość, miłosierdzie i inne."

2) Wg Słownika Terminów Literackich (2000): "Personifikacja (< Łac. persona = osoba + facere = czynić; (...)) - rodzaj → animizacji polegający na przedstawieniu tworów nieożywionych, zjawisk natury i kosmosu, zwierząt, roślin, a zwłaszcza pojęć abstrakcyjnych jako działających lub przemawiających postaci ludzkich. Ujęcia personifikujące odznaczają się dużym stopniem poetyckiej umowności i sztuczności, sankcjonowanej przez literacką tradycję, co różni je od → antropomorfizacji. Służą zwykle → alegorii i dochodzą do głosu w zwróconych ku martwym obiektom → apostrofach. Z językowego punktu widzenia personifikacja jest rozpowszechnioną odmianą → metafory, przechodzącej często w rozwinięty obraz poetycki. (...) Terminy <personifikacja> i <antropomorfizacja> nie zawsze wyraźnie rozróżniane, nie były znane antycznej teorii →  figur retorycznych, która posługiwała się w ich miejsce, ale w węższym zakresie, terminem → prozopopeja. Inna nazwa: uosobienie. (...)."

Źródło definicji (papierowe): 1) Krystyna Kubalska-Sulkiewicz (red.), Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa: PWN, 1996, s. 308., Źródło definicji (papierowe): 2) Janusz Sławiński (red.), Słownik Terminów Literackich, Ossolineum, 2000, s. 381.
Podobne terminy (linki wewnętrzne):
Hasło wprowadził(a): Bogna Kietlińska

Słownik Wikipedii - zawartość - opis hasła PERSONIFIKACJA

Personifikacja - (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny, rodzaj ontologicznej metafory. Polega na przypisaniu zwierzęciu lub jakiemukolwiek nieożywionemu zjawisku (pojęciu abstrakcyjnemu lub przedmiotowi) właściwości ludzkich, umożliwiających mu używanie mowy, reagowanie i podejmowanie działań charakterystycznych dla istoty ludzkiej.(...)

W klasycznej retoryce jest wiele przykładów przemów (apostrof) upersonifikowanych pojęć, które miewają charakter prozopopei - np. przemowa ganiącej Katylinę Ojczyzny w pierwszej Katylinarce Cycerona. Jako taka personifikacja stanowi szczególną odmianę animizacji[3]. Ze względu na swój skonwencjonalizowany charakter personifikacje bardzo często wiążą się z alegoriami lub same stanowią alegorie. Poza retoryką i literaturą w języku potocznym częste są tzw. personifikacje utarte, np. "wstaje dzień", "zwariowany rok".(...)

Personifikacja występuje także w sztukach plastycznych, gdzie stanowi przedstawienie pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich, posługujących się odpowiednimi atrybutami (np. pór roku, sprawiedliwości, Eklezji i Synagogi itd.)[4].(...)

Granica między personifikacją a antropomorfizacją jest nieostra, oba te pojęcia bywają także uznawane za synonimy[5]. Podstawą rozróżnienia między personifikacją a antropomorfizacją jest wysoki stopień konwencjonalizacji tej pierwszej - personifikacje odznaczają się sztucznością i umownością, stanowią często silnie utrwalone w tradycji literackiej obrazy - antropomorfizacja jest mniej skonwencjonalizowana, a przy tym często nie likwiduje całkowicie naturalnej przynależności bytowej przedstawionych zjawisk, przypisując ludzkie cechy psychiczne lub fizyczne tylko niektórym ich aspektom, stanowi łagodną psychizację świata przyrody.(...)

Ani pojęcie personifikacji, ani pojęcie antropomorfizacji nie były znane starożytnej klasyfikacji figur retorycznych - w ograniczonym zakresie zastępowało je w niej pojęcie prozopopei. Rozróżnienie personifikacji i antropomorfizacji jest szczególnie trudne w tych utworach literackich, w których ich użycie jest szczególnie oryginalne i zindywidualizowane.(...)

Celem personifikacji jest ujmowanie treści w sposób alegoryczny i symboliczny. Przykłady w literaturze i w języku potocznym są niezwykle liczne;  jednym z najwcześniejszych w literaturze polskiej jest średniowieczna „Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią“. więcej

Źródło definicji (elektroniczne): hasło "Personifikacja" w Wikipedii hiszpańskojęzycznej, hasło "Personifikacja" w Wikipedii
Hasło wprowadził(a): PAWEŁ IREK

Personifikacja (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

W klasycznej retoryce jest wiele przykładów przemów (apostrof) upersonifikowanych pojęć, które miewają charakter prozopopei - np. przemowa ganiącej Katylinę Ojczyzny w pierwszej Katylinarce Cycerona. Jako taka personifikacja stanowi szczególną odmianę animizacji. Poza retoryką i literaturą w języku potocznym częste są tzw. personifikacje utarte, np. "wstaje dzień", "zwariowany rok". Przykładem personifikacji może być Śmierć w Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią.

Personifikacja występuje także w sztukach plastycznych, gdzie stanowi przedstawienie pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich, posługujących się odpowiednimi atrybutami (np. pór roku, sprawiedliwości, Eklezji i Synagogi itd.). więcej

Źródło definicji (elektroniczne): hasło "Personifikacja" w Wikipedii
Hasło wprowadził(a): Bogna Kietlińska