ETOS

1) Wg Encyklopedii Socjologii (1998): " Etos - wyraz pochodzenia greckiego. Odsyła do dwóch pojęć εθoς pisany przez epsilon oraz ηθoς pisany przez eta. Pierwsze oznacza nabyte przez ćwiczenie przyzwyczajenie, zwyczaj, obyczaj; drugie - usposobienie, charakter (zwłaszcza moralny), zachowanie się, sposób bycia (...) W socjologii etos oznacza obowiązujące i realizowane w danej zbiorowości lub grupie społecznej ideały, wzory zachowania, które są dobrze określone i jednoznaczne. Wyróżnikiem i zaletą pojęcia etosu jest to, że odnosi się ono do norm i wartości oraz obejmuje zasady ich konkretnego i stosunkowo jednoznacznego odniesienia do zachowań społecznych. (...)"

2) Wg Encyklopedii antropologii społeczno-kulturowej (2002, 2008): "W antropologii jest to emocjonalny ton lub <posmak> danej kultury. Termin ten spopularyzowali teoretycy *kultury i osobowości, tacy jak Gregory Bateson, który zarysował kontrast między etosem (tonem emocjonalnym) a eidosem (stylem intelektualnym) kultury; następnie termin ten został ożywiony przez *antropologów symbolicznych, jak np. Clifford Geertz, który skontrastował etos i światopogląd".

3) Wg Słownika Katolickiej Nauki Społecznej(gr. ethos - charakter, obyczaj). W literaturze socjologicznej oznacza statystycznie dominujący w danej grupie społecznej sposób odczuwania i postępowania. Zawiera elementy natury moralnej, jak i pozamoralnej. Często utożsamiany jest ze stylem życia.Ethos jest wyznaczany przez przyjętą w grupie hierarchię wartości, sam jednak jest pojęciem aksjologicznie neutralnym, gdyż służy do opisu obserwowanych zachowań zbiorowości i nie należy go mylić z istniejącymi w grupie idealnymi wzorcami zachowań. Inaczej mówiąc, ethos pokazuje, jak członkowie grupy ożywionej określoną hierarchią wartości zachowują się w praktyce. Wyrażając esprit de corps grupy, ethos przyczynia się do wzmocnienia jej spoistości i rozwoju, poczucia odrębności względem innych grup. Grupa społeczna może stworzyć swój ethos tylko wtedy, gdy: posiada przejrzystą i stabilną strukturę wewnętrzną (układ pozycji i ról), charakteryzuje się spoistością wynikającą z wyznawania określonych wartości i ideałów oraz funkcjonuje w ramach stabilnej makrostruktury społecznej, będącej bazą dla grup ethosowych. Na płaszczyźnie socjologicznej ethos posiada więc dwie zasadnicze własności:

1) przysługuje tylko grupom, nigdy zaś jednostkom;
2) ma nienormatywny charakter (choć inspirowany hierarchią wartości), dotyczy rzeczywistych, a nie idealnych zachowań.

Obie te własności ethos traci w ujęciu pedagogicznym, a zwłaszcza teologicznym. Tu ethos może się odnosić nie tylko do grup, lecz także do jednostek i oznacza pożądane, wzorcowe zachowania, a nie statystyczną normę, np.ethos chrześcijański to zbiór zasad wyznaczający postępowanie chrześcijanina, mający swą podstawę w rozumnej naturze ludzkiej i w Objawieniu.

Autor(ka) wpisu: Barbara Fatyga
Rodzaj słownika: Słownik Terminów Encyklopedycznych
Źródło definicji (papierowe): 1) Encyklopedia Socjologii, tom 1, Warszawa: Oficyna Naukowa, 1998, s.202., Źródło definicji (papierowe): 2) Alan Barnard, Jonathan Spencer, Encyklopedia antropologii społeczno-kulturowej, Warszawa: Oficyna Wyd. Volumen, 2008, s.703.
Sprawdź pozostałe wpisy w innych słownikach:
Data aktualizacji: piątek, 2 Maj, 2014 - 13:48